മിന: ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെ തീര്‍ഥാടനകാലം കടന്ന് ഹാജിമാര്‍ മിനാ താഴ്‌വരയോട് വിടപറയുന്നു. ഇതോടെ ഈ വര്‍ഷത്തെ ഹജ്ജിന് പരിസമാപ്തിയായി. കര്‍മങ്ങള്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കി പകുതിയിലേറെ തീര്‍ഥാടകര്‍ ഞായറാഴ്ച വൈകുന്നേരത്തോടെ മിനായില്‍നിന്ന് തിരിച്ചു.

മക്ക: അല്ലാഹുവിന്റെ അതിഥികളായി ഹജ്ജ് നിര്‍വഹിക്കാനെത്തുന്നവര്‍ക്കുള്ള സേവനത്തില്‍ യാതൊരു വിവേചനവും കാണിക്കില്ലെന്ന് സൗദി ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ മന്ത്രാലയം വക്താവ് മന്‍സൂര്‍ അത്തുര്‍കി.

 

എന്റെ പേര് ദില്‍ഷാദ്. ഡി. അലി. ഇതെന്റെ ഹജ്ജ് യാത്രയുടെ കഥ. തെക്കേഷ്യന്‍ മുസ്‌ലിം കലകളെയും, ന്യൂയോര്‍ക്കിലും അമേരിക്ക ഒന്നടങ്കവും പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കുന്ന ഫിലിം ദൃശ്യങ്ങളെയും കുറിച്ച്, ഓണ്‍ലൈനില്‍ എഴുതുന്നതിനാല്‍, നിങ്ങളെന്നെ വായിച്ചിട്ടുണ്ടായിരിക്കും.

1964 ഏപ്രില്‍ മാസത്തില്‍ താന്‍ നടത്തിയ ഹജ്ജ് യാത്രക്കിടയില്‍ മാല്‍ക്കം എക്‌സ് എഴുതിയ കത്തില്‍ നിന്നും എടുത്ത ഭാഗമാണിത്:

ഓരോ കൊല്ലവും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഉരുക്കളാണ് പരിശുദ്ധ ഹജ്ജ് കര്‍മത്തിനിടയില്‍ ബലിയറുക്കപ്പെടുന്നത്. ഉരുക്കളുടെ എണ്ണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്ന ഏതൊരാളും സംശയിക്കുന്ന കാര്യമാണ് ഇതെങ്ങിനെയാണ് മക്കയില്‍ ഒരു മാലിന്യത്തിനും കാരണമാക്കാതെ അറുക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന്.

വന്ധീകരിച്ച മൃഗത്തെ ബലിയറുക്കുന്നതിന് വിരോധമില്ല. അബൂറാഫിഇല്‍ നിന്ന് അഹ്മദ് ഉദ്ധരിക്കുന്നു: 'നബി(സ) വെളുപ്പും കറുപ്പും കലര്‍ന്നതും കൊമ്പുകളുള്ളതും വന്ധീകരിക്കപ്പെട്ടുതുമായ രണ്ടാടുകളെ ബലിയറുത്തു. കാരണം, അതിന്റെ മാംസം ഏറ്റം നല്ലതും രുചികരവുമാകുന്നു.'

ഉദുഹിയ്യത്ത് അറുക്കാന്‍ ഉദ്ദേശിച്ച ഒരാള്‍ ദുല്‍ഹജ്ജ് മാസത്തിലെ ആദ്യ പത്ത് ദിനങ്ങളില്‍ മുടിയും നഖവും വെട്ടുന്നത് അനുവദനീയമാണോ?

ചോദ്യം: ഞാന്‍ നിര്‍ബന്ധ ഹജ്ജ് ചെയ്തു. അതിന്റെ കൂടെ ഉംറ ചെയ്തില്ല. ഇതിന്റെ വിധിയെന്ത്? ഹജ്ജിന്റെ കൂടെ ഉംറ ചെയ്തവര്‍ക്ക് വീണ്ടും ഉംറ ചെയ്യല്‍ ബാധ്യതയുണ്ടോ?

ചോദ്യം: ഹജ്ജില്‍ ഹജ്ജിനും ഉംറക്കും വ്യത്യസ്ത ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുന്നതാണോ (തമത്തുഅ്) ഉത്തമം? അതല്ല ഹജ്ജിനും ഉറക്കും ഒറ്റ ഇഹ്‌റാം ചെയ്യുന്നതാണോ (ഖിറാന്‍) ഉത്തമം?